Nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư đều là loại nhà do Nhà nước hỗ trợ nhằm đảm bảo an sinh xã hội. Tuy nhiên, hai loại nhà này được xây dựng theo các chính sách khác nhau về: đối tượng được phép mua, mức giá bán, mục đích phát triển, … Nắm rõ đặc điểm của từng loại nhà sẽ giúp người dân lựa chọn phương án phù hợp với hoàn cảnh và nhu cầu của mình.
Tổng quan về nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư
Trước khi đi vào so sánh chi tiết, người mua cần làm rõ khái niệm, bản chất của nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư:
Quy định tại Điều 2. Giải thích từ ngữ Luật Nhà ở 2023:
- Nhà ở xã hội là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước cho đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở theo quy định của Luật Nhà ở 2023.
- Nhà ở phục vụ tái định cư là nhà ở để bố trí cho đối tượng thuộc trường hợp được tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở, giải tỏa nhà ở theo quy định của pháp luật.
So sánh nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư
Để thấy được sự khác biệt giữa nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư, cần xem xét các tiêu chí như đối tượng được hưởng chính sách, cơ chế giá bán cũng như mục đích sử dụng của từng loại hình.
Nhà ở xã hội
“Điều 76. Đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội
1. Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.
2. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn.
3. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn thuộc vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu.
4. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị.
5. Người thu nhập thấp tại khu vực đô thị.
6. Công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp.
7. Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, công nhân công an, công chức, công nhân và viên chức quốc phòng đang phục vụ tại ngũ; người làm công tác cơ yếu, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước đang công tác.
8. Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức.
9. Đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ theo quy định tại khoản 4 Điều 125 của Luật này, trừ trường hợp bị thu hồi nhà ở công vụ do vi phạm quy định của Luật này.
10. Hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở theo quy định của pháp luật mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở, đất ở.
11. Học sinh, sinh viên đại học, học viện, trường đại học, cao đẳng, dạy nghề, trường chuyên biệt theo quy định của pháp luật; học sinh trường dân tộc nội trú công lập.
12. Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp.”
Ngoài việc thuộc đúng đối tượng, người mua nhà ở xã hội còn phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và điều kiện về thu nhập theo hướng dẫn của cơ quan quản lý nhà ở. Việc xét duyệt hồ sơ nhằm đảm bảo chính sách được thực hiện đúng mục tiêu an sinh.
Nhà ở tái định cư
Nghị định 30/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 99/2015/NĐ-CP quy định:
“Điều 30. Đối tượng, điều kiện được thuê, thuê mua, mua nhà ở phục vụ tái định cư
1. Đối tượng thuộc diện được thuê, thuê mua, mua nhà ở để phục vụ tái định cư bao gồm:
a) Hộ gia đình, cá nhân có nhà ở hợp pháp thuộc diện bị giải tỏa khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án vì mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng theo quy hoạch đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt;
b) Hộ gia đình, cá nhân bị Nhà nước thu hồi đất ở gắn với nhà ở và phải di chuyển chỗ ở nhưng không đủ điều kiện được bồi thường về đất ở theo quy định của pháp luật về đất đai và không có chỗ ở nào khác;
c) Hộ gia đình, cá nhân là chủ sở hữu nhà chung cư thuộc diện phải phá dỡ để cải tạo, xây dựng lại theo quy định tại Điều 110 của Luật Nhà ở.”
Nhà ở xã hội
Giá bán nhà ở xã hội được quản lý và xác định theo quy định của pháp luật. Chủ đầu tư có trách nhiệm xây dựng giá bán trên cơ sở chi phí đầu tư hợp lý, được cơ quan có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt. Cơ chế này nhằm bảo đảm người thuộc diện chính sách có thể tiếp cận nhà ở với mức giá phù hợp với khả năng chi trả.
Nhà ở tái định cư
Khác với nhà ở xã hội, giá bán nhà ở tái định cư được xác định trên cơ sở phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt đối với từng dự án. Do đó, giá bán nhà tái định cư có sự khác nhau tùy theo từng trường hợp cụ thể. Trong trường hợp người có suất tái định cư không thực hiện quyền mua, quỹ nhà này có thể được xử lý theo quy định hiện hành.
Mục đích phát triển
Nhà ở xã hội
Nhà ở là nhu cầu thiết yếu, giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an sinh xã hội và ổn định đời sống người dân. Trong những năm gần đây, quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, kéo theo làn sóng di cư từ nông thôn ra đô thị, khiến nhu cầu nhà ở tăng mạnh, đặc biệt đối với người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp và lao động phi chính thức.
Trước thực tế đó, phát triển nhà ở xã hội được xác định là giải pháp lâu dài, nhằm giúp các nhóm đối tượng này có cơ hội tiếp cận chỗ ở phù hợp, ổn định cuộc sống, đồng thời góp phần xây dựng đô thị phát triển hài hòa và bền vững.
Nhà ở tái định cư
Nhà ở tái định cư được triển khai nhằm bồi thường và hỗ trợ ổn định cuộc sống cho người dân bị Nhà nước thu hồi đất ở. Thông qua các dự án tái định cư, người dân được bố trí chỗ ở mới hợp pháp, an toàn, có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội cơ bản.
Loại hình nhà ở này giúp người dân nhanh chóng ổn định nơi ở sau giải tỏa, bảo đảm quyền lợi về nhà ở, đồng thời góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội trong quá trình phát triển đô thị và triển khai các dự án kinh tế – xã hội.
Vị trí và chất lượng
Nhà ở xã hội
Nhà ở xã hội do doanh nghiệp bất động sản đầu tư xây dựng theo tiêu chuẩn chung cư cơ bản, được Nhà nước hỗ trợ thông qua việc miễn tiền sử dụng đất. Nhờ đó, các dự án thường được quy hoạch đồng bộ, hạ tầng kỹ thuật và tiện ích dịch vụ được tổ chức, quản lý bài bản, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của cư dân.
Nhà ở tái định cư
Nhà ở tái định cư thường được bố trí tại các khu vực đã được quy hoạch sẵn, gần hoặc ngay tại khu vực có dự án thu hồi đất. Vị trí này giúp người dân thuận tiện ổn định cuộc sống sau khi giải tỏa, duy trì sinh hoạt và mối quan hệ xã hội quen thuộc.
Kết luận
Nhà ở xã hội cùng nhà ở tái định cư đều là những loại hình mang tính chính sách, phục vụ các nhóm đối tượng riêng biệt. Sự khác biệt không đến từ chất lượng, mà xác lập dựa trên mục tiêu sử dụng, điều kiện tiếp cận cùng cơ chế quản lý. Việc lựa chọn loại hình nào phụ thuộc vào hoàn cảnh pháp lý, nhu cầu an cư lẫn khả năng đáp ứng của mỗi người. Hiểu đúng bản chất sẽ giúp bạn đưa ra quyết định phù hợp, bền vững.
