Việc xác định thứ tự ưu tiên khi đăng ký mua nhà ở xã hội luôn là vấn đề nhận được nhiều câu hỏi từ người dân. Đặc biệt, khi một người thuộc nhiều nhóm đối tượng ưu tiên khác nhau, họ sẽ được xét duyệt như thế nào? Bộ Xây dựng đã có những giải thích cụ thể giúp người dân hiểu rõ quyền lợi của mình.
Vấn đề được nhiều người quan tâm: Nhiều đối tượng ưu tiên cùng đăng ký, ai được xét trước?
Trong thực tế, nhiều người dân thuộc diện ưu tiên khi mua nhà ở xã hội nhưng lại gặp khó khăn trong việc hiểu rõ thứ tự xét duyệt. Điển hình như trường hợp người dân đặt câu hỏi cho Bộ Xây dựng.
Theo chia sẻ của người dân như sau: Tại khoản 2 Điều 38 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP quy định như sau:
“Trường hợp dự án có đối tượng ưu tiên theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 79 của Luật Nhà ở thì được ưu tiên mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm với tỷ lệ nhất định. Số lượng căn hộ (căn nhà) dành cho các đối tượng ưu tiên này (không thông qua bốc thăm) được xác định bằng tỷ lệ giữa tổng số hồ sơ của 05 nhóm đối tượng ưu tiên này trên tổng số hồ sơ đăng ký nhân với tổng số căn hộ (căn nhà) nhà ở xã hội của dự án. Danh sách của nhóm đối tượng ưu tiên được sắp xếp theo thứ tự theo thời điểm nộp hồ sơ. Các căn hộ dành cho các đối tượng ưu tiên được bố trí theo thứ tự của Danh sách ưu tiên cho đến khi hết, các đối tượng còn lại được tiếp tục tham gia bốc thăm.”
Vấn đề đặt ra là: Nếu một cá nhân vừa thuộc nhóm đối tượng ưu tiên là người có công với cách mạng, đồng thời là thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, thì người này sẽ được ưu tiên như thế nào? Có phải họ được ưu tiên trước trong danh sách 5 nhóm đối tượng, rồi mới đến danh sách thứ tự theo thời điểm nộp hồ sơ?
Câu hỏi này phản ánh đúng tâm tư của rất nhiều người dân đang có nhu cầu mua nhà ở xã hội. Người dân muốn biết chính xác quyền lợi của mình để có thể chuẩn bị hồ sơ một cách phù hợp, tránh tình trạng bỏ lỡ cơ hội do không hiểu rõ quy định.
Bộ Xây dựng trả lời về quy định rõ ràng về thứ tự ưu tiên
Trả lời câu hỏi về thứ tự xét duyệt đối tượng ưu tiên không cần bốc thăm khi mua nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đã đưa ra những giải thích cụ thể dựa trên các văn bản pháp luật hiện hành.
Nguyên tắc hưởng một chính sách cao nhất
Tại điểm đ khoản 1 Điều 79 Luật Nhà ở năm 2023 quy định rõ:
“1. Việc thực hiện chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội phải bảo đảm các nguyên tắc sau đây:
a) Nhà nước có chính sách phát triển nhà ở, tạo điều kiện để mọi người có chỗ ở;
b) Có sự kết hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư, dòng họ và đối tượng được hỗ trợ trong việc thực hiện chính sách;
c) Bảo đảm công khai, minh bạch, có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cộng đồng dân cư và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
d) Bảo đảm đúng đối tượng, đủ điều kiện theo quy định của Luật này;
đ) Trường hợp một đối tượng được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ khác nhau thì được hưởng một chính sách hỗ trợ mức cao nhất; trường hợp các đối tượng có cùng tiêu chuẩn và điều kiện thì thực hiện hỗ trợ theo thứ tự ưu tiên trước đối với: người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được bố trí tái định cư theo hình thức mua, thuê mua nhà ở xã hội, nữ giới;
e) Trường hợp hộ gia đình có nhiều đối tượng được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ thì chỉ áp dụng một chính sách hỗ trợ cho cả hộ gia đình.”
Điều này có nghĩa là nếu người mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội vừa là người có công với cách mạng, vừa là thân nhân liệt sĩ sẽ không được hưởng cả hai chính sách cộng dồn lại. Thay vào đó, đối tượng này chỉ được xét theo một diện ưu tiên duy nhất là chính sách mang lại lợi ích cao nhất.
Thứ tự ưu tiên giữa các nhóm đối tượng
Với trường hợp các đối tượng có cùng tiêu chuẩn và điều kiện, việc thực hiện hỗ trợ sẽ theo thứ tự ưu tiên rõ ràng:
- Thứ nhất: Người có công với cách mạng – Đây là nhóm được ưu tiên cao nhất trong hệ thống. Những người đã có công lao đóng góp cho đất nước sẽ được xét duyệt trước tiên.
- Thứ hai: Thân nhân liệt sĩ – Gia đình những người đã hy sinh vì Tổ quốc được đặt vào nhóm ưu tiên thứ hai, thể hiện sự tri ân sâu sắc của Nhà nước.
- Thứ ba: Người khuyết tật – Những người gặp khó khăn trong cuộc sống do khuyết tật cũng được Nhà nước quan tâm hỗ trợ về nhà ở.
- Thứ tư: Người được bố trí tái định cư – Những người bị thu hồi đất, nhà để phục vụ lợi ích công cộng sẽ được xét ở nhóm thứ tư.
- Thứ năm: Nữ giới – Trong cùng điều kiện, phụ nữ sẽ được ưu tiên cuối cùng trong 5 nhóm này.
Cách tính số lượng căn hộ ưu tiên
Theo Khoản 2 Điều 38 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP, số lượng cá nhân được ưu tiên mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm sẽ dựa trên công thức cụ thể:
Số căn ưu tiên = (Tổng số hồ sơ của 5 nhóm ưu tiên/ Tổng số hồ sơ đăng ký) x Tổng số căn nhà ở xã hội của dự án
Ví dụ: Một dự án có 100 căn hộ, nhận được 200 hồ sơ đăng ký, trong đó có 40 hồ sơ thuộc 5 nhóm ưu tiên. Số căn dành cho nhóm ưu tiên sẽ là: (40/200) x 100 = 20 căn.
Sắp xếp thứ tự trong danh sách ưu tiên
Sau khi đã xác định được số lượng căn hộ dành cho nhóm ưu tiên, danh sách của nhóm này sẽ được sắp xếp theo hai tiêu chí:
- Tiêu chí chính: Thứ tự thời điểm nộp hồ sơ – Ai nộp trước sẽ được xét trước. Điều này khuyến khích người dân chủ động chuẩn bị hồ sơ để nộp sớm.
- Tiêu chí phụ: Thứ tự nhóm ưu tiên – Trong cùng thời điểm nộp hồ sơ, người có công với cách mạng sẽ được xét trước thân nhân liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ được xét trước người khuyết tật, và cứ thế theo thứ tự đã nêu.
Các căn hộ trong quỹ căn ưu tiên sẽ được phân bổ lần lượt theo thứ tự này cho đến khi hết quỹ căn dành cho nhóm ưu tiên. Những người thuộc diện ưu tiên nhưng không còn suất sẽ phải tham gia bốc thăm cùng các hồ sơ thông thường.
Lưu ý quan trọng cho người dân trong quá trình xét duyệt thứ tự ưu tiên đăng ký mua nhà ở xã hội
Sau khi đã nắm rõ thứ tự ưu tiên giữa các nhóm đối tượng, người dân cần lưu ý một số điểm quan trọng để đảm bảo quyền lợi khi đăng ký mua nhà ở xã hội:
- Đáp ứng điều kiện: Mặc dù thuộc diện ưu tiên, các đối tượng vẫn phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về thu nhập và điều kiện về nhà ở theo quy định. Việc ưu tiên chỉ được áp dụng khi người đăng ký đủ điều kiện tham gia chương trình nhà ở xã hội.
- Nộp hồ sơ sớm: Thời điểm nộp hồ sơ sẽ quyết định thứ tự xét duyệt ưu tiên. Khi có thông báo mở bán, người mua nên chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và nộp ngay để được xếp thứ tự ưu tiên tốt.
- Chọn chính sách tối ưu: Trường hợp người mua thuộc nhiều nhóm đối tượng ưu tiên cần cân nhắc kỹ để chọn chính sách hỗ trợ mang lại lợi ích cao nhất. Bởi vì mỗi đối tượng chỉ được hưởng một chính sách ưu tiên duy nhất.
Với những giải thích rõ ràng từ Bộ Xây dựng, người dân có thể hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình khi đăng ký mua nhà ở xã hội. Việc nắm vững các quy định này sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ, tăng cơ hội sở hữu một căn nhà với mức giá phù hợp.
